شنبه 4 تير 1401 - 26 ذيقعده 1443 - 2022 ژوئن 25 - ساعت 11:32
Delicious facebook RSS ارسال به دوستان نسخه چاپی ذخیره خروجی XML خروجی متنی خروجی PDF
کد خبر : 211349
تاریخ انتشار : 15 خرداد 1396 12:10
تعداد بازدید : 1224

نمی از یم رمضان10

نمی از یم رمضان/10- نزدیک شدن به خدا به معنای نزدیک شدن فیزیکی نیست، بحث از متر و سانتیمتر نیست؛ فاصله ای که در جهت قرب مطرح است از جهت میزان بندگی و عبادت است/ هرکس اطاعتش بیشتر باشد به خداوند نزدیک تر می شود؛ مقام قرب به خدای تعالی مقام بسیار بالایی است

دعای روز دهم:

«اللهمّ اجْعلنی فیهِ من المُتوكّلین علیكَ واجْعلنی فیهِ من الفائِزینَ لَدَیْكَ واجْعلنی فیهِ من المُقَرّبینَ الیكَ بإحْسانِكَ یاغایَةَ الطّالِبین.»[1]

خدایا من را از کسانی که به تو توکل میکنند قرار بده؛ و من را از جمله كامروايان وسعادتمندان قرار ده؛ و من را از نزدیکان به درگاهت قرار ده،  به احسان تو ای نهایت خواسته جويندگان.»

در دعای روز دهم بر چهار نكته تکیه شده است:

1-      توکل

2-      كامروايي وسعادت

3-      قرب ونزديكي به خدا

4-      احسان الهي

در فراز اول مي خوانيم: «اللهمّ اجْعلنی فیهِ من المُتوكّلین علیكَ» خدایا من را از کسانی که به تو توکل میکنند قرار بده.

توکل چیست؟ تو کل یعنی انسان کار را به خدا وانهد، وبر عهده خدا گذارد. آیا می توان ازتوکل اينگونه برداشت کرد که انسان فقط توکل بر خدا کند وخود کاری انجام ندهد و دست روی دست بگذارد؟ به يقين این معنا انحرافی است و تواکل وتنبلي نام دارد نه توكل.

در اصل معنای توکل این است که کار را شما انجام دهید، اما اينكه نتیجه آن چه میشود را به خداوند وابگذاريد. امام خمینی جمله معروفی دارند که ما مامور به اداي تكليف ووظیفه ايم نه مأمور به نتيجه[2]. پس نتیجه چه می شود بر عهده خداوند است، اينجاست كه جاي توكل بر خداست..

توکل بسیار مهم است و آثار روانی بسیاری دارد ودر زمینه روحی و اخلاقی انسان تاثیر مستقیم دارد. در قرآن وروایات نسبت به توکل بسیار سفارش شده است.

خداوند در قرآن کریم خطاب به پیامبر (صلى الله عليه وآله) می فرماید:« فَبِما رَحْمَةٍ مِنَ اللَّهِ لِنْتَ لَهُمْ وَ لَوْ كُنْتَ فَظًّا غَليظَ الْقَلْبِ لاَنْفَضُّوا مِنْ حَوْلِكَ فَاعْفُ عَنْهُمْ وَ اسْتَغْفِرْ لَهُمْ وَ شاوِرْهُمْ فِي الْأَمْرِ فَإِذا عَزَمْتَ فَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُتَوَكِّلينَ»[3] پس به رحمت الهى، با آنان نرمخو [و پُرمِهر] شدى، و اگر تندخو و سخت دل بودى از پيرامون تو پراکنده مى شدند. پس، از آنان درگذر و برايشان آمرزش بخواه، و در کار[ها] با آنان مشورت کن، و چون تصميم گرفتى بر خدا توکل کن، زيرا خداوند توکل کنندگان را دوست مى دارد.

همچنین خداوند در سوره فرقان می فرماید:«وَ تَوَكَّلْ عَلَى الْحَيِّ الَّذي لا يَمُوتُ وَ سَبِّحْ بِحَمْدِهِ وَ كَفى‏ بِهِ بِذُنُوبِ عِبادِهِ خَبيراً »[4] و بر آن زنده‏اى توكل كن كه هرگز او را مرگ نباشد، و او را همراه با سپاس و ستايش به پاكى ياد كن، و او به گناهان بندگان خويش آگاه است.

 در روايات معصومان آمده است: « ایمان رکن 4 رکن دارد؛ اول توکل بر خدا، دوم تفویض، سوم راضی به رضای خداوند و چهارم تسلیم امر الهی شدن»[5].

برداشت انحرافی برخی از توکل آن است كه آن را به گونه اي تفسير كنند كه گويا هيچ وظيفه اي خود ندارند جز آنكه آن را بر عهده خدا وانهند، اين ديگر توكل نيست، بلكه تواكل ودست بر دست نهادن وتنبلی است؛ روز ی یکی از مسلمانان از رسول خدا (صلى الله عليه وآله) سؤال کرد: آيا استرم را رها کنم و بر خدا توکل کنم، ویا ببندم و بعد به خدا توکل کنم؟ پیامبر(صلى الله عليه وآله) در جواب وی فرمود: « ببند و  توکل کن.»[6]

روزی رسول خدا(صلى الله عليه وآله) از کنار مزرعه ای عبور می کردند، دیدند که کشاورزان بیکار نشسته اند و مشغول كار نیستند؛ پیامبر (صلى الله عليه وآله) از آنان پرسید: چرا بیکار نشسته اید؟ در پاسخ گفتند: ما بر خدا توکل کرده ایم. پیامبر(صلى الله عليه وآله) در جواب فرمود:« شما متوکل نیستید بلکه متكل وتنبل هستید.»[7]

امير مؤمنان علی(عليه السلام) در مسجد افرادی رامشاهده کردند که بیکار نشسته اند، حضرت به آن ها فرمود:« در گوشه مسجد چه میکنید؟ » پاسخ دادند: ما توکل كرده ایم. امام علی (عليه السلام) به آنان فرمود: شما متوکل نیستید بلکه تنبل اید و می خواهید از دست رنج دیگران روزی بخورید.[8]

 وقتي اين آيه شريفه نازل شد: « مَنْ يَتَّقِ اللَّهَ يَجْعَلْ لَهُ مَخْرَجا ويرزقه من حيث لا يحتسب»[9] و هر کس از خدا پروا کند، [خدا] براى او راه بيرون شدنى قرار مى دهد، واو را از جايي كه گمان نمي دهد روزي مي دهد. 

پس از نازل شدن اين آيه عده ای از اصحاب با شنیدن آن دست از کار و کسب روزي کشیدند ومشغول عبادت شدند؛ خبر این رفتار به پیامبر (صلى الله عليه وآله) رسید و فرمود: «چرا این کار را کردید؟»  آنان در جواب گفتند: ضمانت خدایی آمده است که روزی میرسد بنابراین مشغول عبادت شدیم. پیامبر (صلى الله عليه وآله) در پاسخ به آن ها فرمود: « هرکس این کار را بکند دعایش به استجابت نمی رسد، بروید و مشغول کار شوید.»[10]

 جريانهاي انحرافی و عرفان های کاذب نیز از همین نقطه آغاز می شود، يعني واژه مقدس را درون تهي مي كنند واز خاصيت مي اندازند، جلوه كار پر زرق وبرق، ولي واقعيت سم وزهر است؛ به خاطر آنکه ظاهري آراسته و جلوه اي معنوی مآب دارند مردم وبخصوص نسل جوان وبويژه بانوان را به گمراهي وانحراف می کشانند. باید معارف دين را ا ز علما واهل معنا پرسید و فهميد وگرنه گرفتار ضلالت و گمراهی خواهيم بود.

خلاصه آنكه از خداوند می خواهیم که ما را از جمله متوکلان قرار دهد؛ توکل به معنای بی حرکتی نیست، همانگونه كه صبر به معنای ظلم پذیری نیست، بلکه صبر به معناي تحمل سختي و به جان خريدن مشکلات در مسير حركت است.

در فراز بعدی دعا می خوانیم: «واجْعلنی فیهِ من الفائِزینَ لَدَیْكَ» خدایا من را از جمله كامروايان وسعادتمندان وفائزان قرار بده؛ فائز شدن به معنای رسیدن به خیر است، یعنی از مسیر باطل و عذاب نجات پيدا كردن وبه سعادت وخير رسيدن.

«واجْعلنی فیهِ من المُقَرّبینَ الیكَ» من را از نزدیکان به درگاهت قرار بده .

نزدیک شدن به خدا به معنای نزديك شدن فیزیکی نیست، بحث از متر وسانتيمتر نيست. فاصله ای که در جهت قرب با خداوند مطرح است از جهت ميزان بندگی و عبادت است. هرکس اطاعتش بیشتر باشد به خداوند نزدیک تر می شود. مقام قرب به خدای تبارک و تعالی مقام بسیار بالایی است. روزی یکی از یاران امام رضا(عليه السلام) از ايشان سؤال میکند: وقتی میگوییم فلان شخص به خدا نزدیک تر شده است معنایش چیست؟ امام رضا(عليه السلام) در پاسخ می فرمایند:« اگر از لحاظ وجب وذراع حساب کنیم همه موجودات برای خداوند یکسان هستند. اما هرکس خدا را بیشتر اطاعت کند به خدا نزدیک تر است»[11]، در نتیجه اطاعت کردن خدا سبب نزدیک شدن به وی است.

علامه مجلسی حدیث قدسي را ذكر میکند كه خدا فرمود: « بنده من راه دوستى مرا نمى‏پيمايد با كاري بهتر و دوست داشتني‏تر از انجام دادن آنچه بر او واجب نموده‏ام، و او با انجام نمازهاي مستحبي راه دوستى با من را تا آنجا مي پيمايد كه من او را دوست بدارم، و هنگامى كه او را دوست داشتم گوش وچشم ودست او شوم؛  وقتى مرا بخواند اجابتش كنم، وهنگامي از من درخواستى كند به او دهم.»[12]

راه رشد وكمال در انجام واجبات وترك محرمات است، علامه مجلسی راه رشد و سلوک معنوی را انجام واجبات و ترک محرمات معرفی میکند. از مرحوم آيت الله بهاء الدیني پرسيدم: براي ترقي ورشد چه كاري انجام دهيم؟ فرمود: انجام واجبات و ترک محرمات. بنابراين تنها مسیر درست همین راه است و مسیرهای دیگر انحرافی است و دام هایی بر سر راه است.

در پايان مي خوانيم كه پيمودن اين مسير جز به لطف واحسان خداوند ميسر نيست، «بإحْسانِكَ یاغایَةَ الطّالِبین» به احسان تو ای نهایت جویندگان.



[1] المصباح، كفعمي، ص 614 (اللهم اجعلني فيه من المتوكلين عليك الفائزين لديك المقربين إليك يا غاية الطالبين).

[2] صحيفه امام، ج21، ص248.

[3] سوره آل عمران، آیه 159.

[4] سوره فرقان، آیه 58.

[5] كافي2/47.

[6] مشكاة الانوار/319.

[7] مستدرك الوسائل11/217.

[8] مستدرك الوسائل11/220 به نقل از تفسير ابوالفتوح رازي.

[9] سوره طلاق:2.

[10] كافي5/84- من لايحضره الفقيه3/193.

[11] مستدرك سفينه البحار8/493.

[12] بحار الانوار75/ص155.


نظر شما



نمایش غیر عمومی
تصویر امنیتی :