شنبه 24 آذر 1397 - 7 ربيع الثاني 1440 - 2018 دسامبر 15 - ساعت 1:11
Delicious facebook RSS ارسال به دوستان نسخه چاپی ذخیره خروجی XML خروجی متنی خروجی PDF
کد خبر : 211101
تاریخ انتشار : 8 خرداد 1396 18:25
تعداد بازدید : 349

نمي از يم رمضان3

نمی از یم رمضان/3- بهرمند شدن در خیر دیگران توفیقی مهم است؛ باید در معرض بهره از خیرات نازله این ماه قرار گرفت/ نباید چشم را ببندیم و بعنوان اینکه کار از آئین پیشینیان ماست مهر تأیید بزنیم؛ باید با با منطق، شرع و عقل تمیز بدهیم و از کارهای سفیهانه و بیهوده دوری کنیم

دعاي روز سوم:

« اللهمّ ارْزُقنی فیهِ الذّهْنَ والتّنَبیهَ، وباعِدْنی[1] فیهِ من[2] السّفاهة والتّمْویهِ، واجْعَل لی نصیباً مِنْ كلّ خَیْرٍ تُنَزّلُ فیهِ، بِجودِكَ یا أجْوَدَ الأجْوَدینَ»[3].

خدايا در آن به من درك، آگاهي و بیداری روزی کن، ومرا از انجام کارهای سفیهانه وفريبكارانه دور بدار، ودر هر خیری كه در اين روز واقع مي شود به من بهره اي برسان، به جود وكرمت، اي سخاوتمندترين سخاوتمندان.

در دعای روز سوم پنج مطلب ذکر شده است؛ که سه جهت آن مثبت است یعنی از خداوند خصوصیات و ویژگی هایی را مي خواهيم كه به دست بیاوریم، و دو جهت نیز منفی است که از خداوند درخواست میکنیم تا از آن دور باشیم.

سه جهت مثبت در: هوشیاری ، بیداری و شریک شدن در کارهای خیر است، اما دو جهتی که جنبه منفی دارد و از خداوند می خواهیم که از آن دور باشیم: دور شدن از کارهای بیهوده  ودور بودن از نیرنگ بازی و مکر و فریب است؛ آنچه بیان شد روح مطلب و جان دعاي اين روز است.

در فراز اول مي خوانيم: «اللهمّ ارْزُقنی فیهِ الذّهْنَ والتّنَبیهَ» ؛ از خدا می خواهیم در این روز به ما ذهن و تنبیه بدهد. بايد بدانيم كه ذهن چيست؟  ذهن در لغت چندین معنا شده است که نزدیک به هم هستند؛ ذهن به معنای فهم، عقل، زیرکی، و حفظ آمده است، همچنین به معنای نیرو نیز نقل شده است، بمعني نیروی درونی انساني است كه  زمینه ساز به دست آوردن کمالات است، اين معاني مختلف از مراجعه كتب لغت معتبر مثل صحاح جوهري وقاموس فيروزآبادي بدست مي آيد. در مجموع آن چیزی که از خدا می خواهیم بهره درک وفهم خوب ،عقل وافر و زیرکی است، که از آن تعبیر به فطانت می شود. مؤمن زیرک است[4] اما فريبكار نيست؛ انسان مؤمن متوجه است كه در اطراف خود چه مي گذرد واز يك سوراخ دوبار گزيده نمي شود[5]. بنابراين ذهن همه اين معانی ياد شده را در بر می گیرد، و از جمله معانی آن تیزهوشی وتیز ذهنی نیز مي تواند باشد. در این فراز از دعا می گوییم:« خدایا به من ذهن بده»، یعنی قدرت درک و فهم بده. تنبیه به معنای بیداری است، پندگيري از حوادث نتيجه بيداري است. در نتیجه در فرازاول دعا از خداوند می خواهیم كه به ما به من هوشیاری و بیداری روزی کند.

در فرازدوم دعا در مقام این جهت است که دو ویژگی منفی را از خودمان دور کنیم :«وباعِدْنی فیهِ من السّفاهة والتّمْویهِ» خدایا من را از کارهای سفیهانه وفريبكارانه دور بدار. کارهای بیهوده و باطل اموری هستند كه غرض عاقلانه در انجام آن وجود ندارد. باید متوجه باشیم که برخی سنت های ملی نیز مي تواند دو جهت مثبت ومنفي ئاشته باشد؛ جهت مثبت آن بسيار خوب است مانند نوروز که در آن دید و بازدید، شادابي، تمیزی ، صله رحم، کمک رساني ، استراحت ،سفر زیارتي وسياحتي است. این ها جنبه های مثبت است. اما برخی از سنت ها مي تواند سفیهانه باشد ووجهي براي تأييد آن وجود ندارد،  مانند چهارشنبه سوری. بنابراين نبايد چشم ها را ببنديم وبه عنوان اينكه اين كار از آئين پيشينيان ماست مهر تأييد بر همه آنها بزنيم، باید با بكارگيري منطق شرع وعقل تمیز بدهیم و از کارهای سفیهانه وبيهوده  دوری کنیم. در این فراز دعا از خداوند می خواهیم:« خدایا در این روز ما را از کارهای سفیهانه و جاهلانه دور کن.» در واقعیت امر ببينيم كه چقدر از وقت مردم وبخصوص نسل جوان ونوجوان ما در پاي اینترنت، ماهواره و بازی های کامپیوتری تلف می شود.انسان مؤمن از انجام کارهای لغو وبيهوده سرباز مي زند؛ چنانچه خداوند در قرآن مومنان را این گونه توصیف میکند: «بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحيمِ‏ قَدْ أَفْلَحَ الْمُؤْمِنُونَ الَّذينَ هُمْ في‏ صَلاتِهِمْ خاشِعُونَ وَ الَّذينَ هُمْ عَنِ اللَّغْوِ مُعْرِضُونَ»[6]  به نام خداى بخشاينده مهربان،‏ براستى كه مؤمنان رستگار شدند، آنان كه در نمازشان ترسان و فروتن‏اند، و آنان كه از بيهوده رويگردانند.

واژه بعدی «التّمْویهِ» است یعنی چیز خوب را بد جلوه دادن یا بد را خوب جلوه دادن؛ زشت را زیبا ومس را طلا نماياندن. در یک کلام  «التّمْویهِ» به معنای نیرنگ بازی است؛  انسان مؤمن اهل فریب و نیرنگ نیست.

«واجْعَل لی نصیباً مِنْ كلّ خَیْرٍ تُنَزّلُ فیهِ». نکته سوم که در این دعا جهت گيري مثبت دارد شریک شدن در کارهای خیر است. در این فراز از دعا می خوانیم:« خدايا! در هر خیری كه در اين روز واقع مي شود به من بهره اي برسان» این فراز از دعا تعبیر بسیار زیبایی دارد وآن بهره مند گشتن از خير است؛ امور خير مثل خورشيدي است كه مي تابد، اينجا نوبت بهره گيري از شعاع نور است، شريك شدن در كار خير ديگران نيز مطلوب است، گاهي انسان خودش کارهای خیری را انجام می دهد، وگاهي علاوه بر آن پایه گذاري می كند، گاهي امور خير آني است وبراي يك مقطع زماني است، وگاهي مستمر است وآثار آن براي مدتها ماندني است.این موضوع بستگی به عنايت وتوفيق الهي،آگاهي، امكانات، آبرو واعتبار افراد دارد. ساخت مؤسسات ديني، مسجد، حسينيه، بیمارستان، درمانگاه، و.. کار عام المنفعه اي است که آثار وبركات آن باقي مي ماند.  ويا وقف منبع درآمد در امورخيريه مثل كمك هزينه تحصيلي وكمك به ازدواج جوانان وچاپ كتابهاي ديني وانجام تبليغات مذهبي و.. . همچنين استادی که بتواند شاگردان خودش را خوب پرورش علمی بدهد بگونه اي كه علم ودانش آنان در راستاي رشد وتعالي مملكت قرار گيرد در حقیقت امتداد وجود اوست، واز بهره آنان بهره مند مي گردد، ویا برخی كه با مال خود زمینه پرورش علمی دیگران را فراهم مي سازند نيز در همين مسيرند. امتداد وجودی یعنی این که خير او بعد از او نيز به مردم رسد وآنان استفاده کنند و بهره مند شوند؛ هرکس به اندازه توانايي خود مي تواند در کارهای خیر سهیم شود و هیچ کس نباید خودش را دست کم بگیرد مأيوس گردد. خلاصه آنكه بهرمند شدن در خير ديگران نيز توفيقي بس مهم است، وبايد در معرض بهره مند شدن از خيرات نازله در اين روز وماه قرار گرفت، همانگونه كه در اين فراز از دعا خوانديم: «خدایا به من کاری کن  که از هر خیری به من بهره ای برسد.»  در احادیث داریم انساني که از دنیا برود پرونده اش بسته می شود  مگر آنكه صدقه جاریه ای از او باقي بماند که مردم از آن استفاده کنند او نيز در آن عالم بهره مند گردد، ويا آنكه ورقه اي از علم ودانش از وي ماندگار شود، مثلا  کتابی در راستاي هدايت وارشاد وتربيت بنويسد، ویا آنكه از او فرزندي نيك بماند  که مردم وقتي او را ببينند پدرش را دعا كنند وبرايش طلب آمرزش كنند.

در پايان هم مي گوييم: « بِجودِكَ یا أجْوَدَ الأجْوَدینَ » بحق جود وكرمت، اي سخاوتمندترين سخاوتمندان.


[1] در اقبال الاعمال ومصباح (وأبعدني) آمده است.

[2] عن السفاهة والتمويه/ اقبال الاعمال.

[3] المصباح، كفعمي، ص 613؛ إقبال الأعمال، ج 1،  ص254.

[4] رسول خدا (صلى الله عليه وآله): المؤمن كيس فطن حذر (الدعوات، ص39، بحار الانوار، ج64، ص307) ، امير مؤمنان علي(عليه السلام): المؤمن كيس عاقل (عيون الحكم والمواعظ، ص30).

[5] رسول خدا(صلى الله عليه وآله) فرمود: لا يلسع المؤمن من جحر مرتين (من لا يحضره الفقيه، ج4، ص378) مؤمن از يك سوراخ دوبار گزيده نمي شود.

[6] سوره مؤمنون: 1-3.


نظر شما



نمایش غیر عمومی
تصویر امنیتی :