شنبه 24 آذر 1397 - 7 ربيع الثاني 1440 - 2018 دسامبر 15 - ساعت 1:42
Delicious facebook RSS ارسال به دوستان نسخه چاپی ذخیره خروجی XML خروجی متنی خروجی PDF
کد خبر : 96810
تاریخ انتشار : 19 خرداد 1393 12:8
تعداد بازدید : 807

آیا علی اکبر فرزند بزرگتر امام حسین (ع) است؟

گفت وگوی ایبنا با استاد پيرامون حضرت علي اكبر عليه السلام

گفت وگوی ایبنا با حجت الاسلام محمدامین پورامینی

آیا علی اکبر فرزند بزرگتر امام حسین (ع) است؟/ کم کاری در این حوزه مشهود است

19 خرداد 1393 ساعت 13:53

سیدالشهدا (ع) سه پسر داشت که نام همه آن ها علی بود و به همین دلیل از صفت های اکبر، اوسط و اصغر در پسوند اسم شان استفاده شده است؛ با این وجود این پرسش مطرح است که حضرت امام سجاد (ع)، علی اکبر است یا علی اوسط؟


به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، بسیاری از رخدادهای تاریخ اسلام، تاکنون محل اختلاف بین علمای علوم نقلی و عقلی است و شاید به دلیل همین اختلاف است که تعدادی از اندیشمندان در حوزه تاریخ ناچارند برای ارائه یک پاسخ متقن به مخاطبان، به پژوهش در روایات بپردازند. یکی از این موارد اختلافی، درباره اولاد ذکور حضرت سیدالشهدا امام حسین (ع) است که بر اساس آن عده ای بر این باورند که حضرت امام سجاد از نظر سن کوچکتر از حضرت علی اکبر بوده و عده ای هم بر این اصرار دارند که حضرت سجاد (ع) بزرگتر از حضرت «علی اکبر» و در واقع، «علی الاکبر» همان امام سجاد (ع) بوده است. به بهانه سالروز میلاد حضرت علی اکبر، با حجت الاسلام محمدامین پورامینی، از محققان و اندیشمندان پرکار در حوزه تاریخ اسلام، درباره این موارد اختلاف به گفت وگو نشستیم. 

حضرت علی اکبر (ع) از نظر سن بزرگتر بوده یا حضرت سیدالساجدین امام سجاد (ع)؟
این مسئله مورد اختلاف است. برخی ایشان را کوچکتر از حضرت امام زین العابدین می دانند، از جمله شیخ مفید در کتاب «ارشاد» و ابن شهرآشوب در «المناقب» که سن آن حضرت را به هنگام شهادت 18ـ19 سال آورده است و برخی حتی کمتر نیز ذکر کرده اند. اما بسیاری سن آن حضرت را بیش از سن امام سجاد (ع) دانسته و به همین اعتبار ایشان را «علیِّ اکبر» معرفی کرده اند؛ از جمله ابن سعد در «طبقات»، ابن فندق در «لباب الانساب»، طبری در «تاریخ طبری»، و ابوالفرج اصفهانی در «مقاتل الطالبیین». بر اساس این منابع سن حضرت علی اکبر در هنگام شهادت 27 سال بوده است. 

البته به دلایلی می توان نظر دوم را نسبت به نظر اول ارجح دانست از جمله آن که سال ولادت ایشان در منابع دوم، 33 هجری قمری ذکر شده است و برخی از نصوص تاریخی تصریح دارند که ایشان در زمان خلافت عثمان دیده به جهان گشود و حال آن که سال ولادت امام سجاد(ع) 38 هجری قمری و در زمان خلافت امام امیرالمؤمنین(ع) بوده است. دلیل دیگر آن که در مجلس ابن زیاد وقتی عبیدالله از حضرت سجاد، سؤال کرد: اسم تو چیست؟ حضرت در جواب فرمود: علی بن الحسین. پرسید: مگر خداوند علی بن الحسین (ع) را نکشت؟ فرمود: برادری داشتم که از من بزرگتر و نامش علی بود و شما او را کشتید. این جریان را ابوالفرج در «مقاتل الطالبیین» آورده است. 

با توجه به این که در روز عاشورا، پسر دیگر حضرت سیدالشهدا(ع)، علی اصغر هم حضور داشت، بنابراین باید منظور از علی اوسط، حضرت امام سجاد باشد؟
حضرت سیدالشهداء(ع) 3 پسر داشتند که نام سه تن از آن ها علی ذکر شده است. وصف اکبر بدان جهت بود که از علی دیگر متمایز شود، از این جهت برخی امام سجاد(ع) را علی اصغر در قیاس با علی اکبر برادر بزرگتر شهید ایشان معرفی کرده اند. البته اگر نام طفل صغیر را هم علی در نظر بگیریم او علی اصغر است و امام سجاد (ع) علی اوسط، چرا که میان دو برادر شهید بزرگتر و کوچکتر خویش قرار گرفته است. 

این را هم بگویم که در کشورهای شیعی عربی نام «علی اصغر» کمتر مطرح است و از ایشان با نام «عبدالله الرضیع» یاد می کنند. البته محتمل است که هر دو باشد و مشکلی از این جهت نیست، چرا که بنا بر این نظر علی اصغر طفل 6 ماهه خواهد بود و عبدالله الرضیع، طفلی است که در همان روز عاشورا به دنیا آمد و مقابل پدر پرپر گشت. 

روایتی به این شرح وجود دارد که: «ابوالفرج اصفهانی» از مغیره نقل کرده که روزی معاویه از اطرافیان خود پرسید: «به نظر شما چه کسی سزاوار خلافت است؟» اطرافیان در پاسخ گفتند: «خود شما.» او گفت: «نه؛ به اعتقاد من سزاوارترین کس بر خلافت علی بن الحسین است؛ هم او که آینه جدش رسول خدا و دارای صفات ممتازی چون شجاعت بنی هاشم و سخاوت بنی امیه، زیبایی چهره و فخر و فخامت ثقیف است.» نظر شما درباره این روایت چیست؟

این گفت وگو را ابوالفرج اصفهانی که خود اموی تبار بود اما گرایشهای علوی داشت در کتاب «مقاتل الطالبیین» آورده و موضوع مربوط به علی اکبر شهید کربلاست. البته اعتراف معاویه به فضل علی اکبر و لیاقت ایشان برای خلافت و شجاعت بنی هاشم اقرار به واقع است، گرچه مقام خلافت حقه را نصب الهی می دانیم که در وجود امامان معصوم(ع) می یابیم. او زیبارویی علی اکبر (ع) را به ثقیف نسبت داده است. منکر جایگاه ثقیف نیستیم و جد مادری علی اکبر، «عروة بن مسعود ثقفی» شخصیتی برجسته بوده است به گونه ای که کفار اعتراض کردند که چرا قرآن بر یکی از دو شخصیت ساکن در مکه و طائف یعنی به ترتیب "ولید بن مغیره" و "عروة بن مسعود" نازل نشد (به نقل از سوره زخرف، آیه 31)، اما زیبایی ایشان را به شخص رسول خدا(ص) مستند می دانیم که حضرت امام حسین (ع) ایشان را شبیه ترین مردم به رسول خدا (ص) از جهت آفرینش، خلق و ویژگی های اخلاقی و گفتار دانست. امااز این موارد گذشته، صفت سخاوت در این روایت به بنی امیه نسبت داده شده که شواهد تاریخی آن را تأیید نمی کنند، بلکه خلاف آن ثابت است.

نظر شما درباره پژوهش های صورت گرفته درباره حضرت علی اکبر (ع) چیست؟ آیا کتاب های منتشر شده کافی و علمی هستند؟
هنوز جای کار بسیاری دارد و کم کاری در این حوزه مشهود است. از بهترین تک نگاری هایی که در این موضوع منتشر شده کتاب «علی اکبر» اثر علامه عبدالرزاق مقرم است.

***


کد مطلب: 200940

آدرس مطلب: http://www.ibna.ir/vdcc0xqix2bqxo8.ala2.html

خبرگزاری کتاب ایران (IBNA)

  http://www.ibna.ir


نظر شما



نمایش غیر عمومی
تصویر امنیتی :